Çevre mevzuatı rehberi
Atık Geri Kazanım Tesisi Çevre Lisansı: Atık, Proses ve Ürün Ayrımı
Atık geri kazanım tesisi çevre lisansında Ek-2 8.2.1 kapsamını; atık kodu, fiilî proses, kütle dengesi ve oluşan ürün üzerinden açıklar.
Kısa cevap: Her tehlikesiz atık işleyen tesis aynı lisans başlığında yer almaz. Bakanlığın Atık Yönetimi Sektörel Uygulama Kılavuzunda Ek-2 8.2.1; plastik, cam, ahşap, kompozit ve tekstil atıklarını geri kazanarak yeni bir ürün oluşturan tesisleri kapsar. Atık türü, uygulanan işlem ve proses sonunda ortaya çıkan ürün birlikte okunmadan yalnız tesis adına bakılarak lisans konusu belirlenemez.
PUSULA ÇEVREKAPSAM KARARI
Atıktan hangi ürün, madde veya enerji elde ediliyor?
Atık kodu + geri kazanım işlemi + kapasite + ürün/çıktı- 01Atık kabul kriteri
- 02Kütle dengesi
- 03Proses kontrolü
- 04Ürün/çıktı kanıtı
Ek-2 8.2.1 kapsamı hangi atıklar için açıklanır?
Kılavuz, tehlikesiz atığı Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-IV listesindeki kodunda yıldız işareti bulunmayan atık olarak tarif eder. Ek-2 8.2.1 başlığında plastik, cam, ahşap, kompozit ve tekstil atıklarının geri kazanıldığı tesisler sayılır; başlıkta ayrıca sayısal bir kapasite eşiği belirtilmez.
Kâğıt, metal, cüruf ve tufal gibi akışlar aynı maddeye kendiliğinden eklenmez. Bakanlık kılavuzu bu faaliyetlerin üretim kapasitesine bağlı olarak başka Ek-1 veya Ek-2 maddelerinde; kullanılmış ürünlerin geri kazanımının da ayrı bir başlıkta değerlendirildiğini açıklar.
Prosesin sonunda yeni bir ürün oluşması beklenir
Plastikte eleme, kırma, yıkama, kurutma ve ekstrüzyon; camda ayırma, öğütme ve ergitme; ahşapta ayırma ve boyut küçültme gibi işlemler tek başına sonuç değildir. Kılavuz, tehlikesiz atığa uygulanan işlem sonucunda yeni bir ürün oluşmasını esas alır.
Temizlenmiş kırılmış plastik, ahşap pelet veya kırılmış cam kılavuzdaki örnek çıktılardır. Tesis dosyasında kullanılan ticari ad yerine girdinin atık statüsü, uygulanan geri kazanım işlemi, çıktının niteliği ve bakiye atığın nereye gittiği birlikte gösterilir.
Ön işlem ile geri kazanım çıktı üzerinden ayrılır
Ayırma, sökme, temizleme veya boyut küçültme bir atığı sonraki işleme hazırlıyorsa ön işlem niteliği taşıyabilir. Aynı ekipmanın kullanılması faaliyeti otomatik olarak geri kazanım yapmaz; girdi, işlem, çıktı ve çıktının kullanım yeri birlikte incelenir.
Bu ayrım lisans konusunu, kabul edilebilecek atık kodlarını ve Ek-3C belgesini etkiler. Bir tesiste hem ön işlem hem geri kazanım bulunuyorsa her proses kolu ayrı kaydedilir; tek makine listesi iki faaliyetin teknik sınırını açıklamaya yetmez.
Atık kabulü, kütle dengesi ve saha aynı akışı gösterir
Bakanlığın 04/11/2025 tarihli Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesisleri Kontrol Listesi; kabul edilen atığın cinsi, miktarı ve kodu ile üretici beyanı arasındaki tutarlılığı, çevrim içi kayıtları ve kütle dengesini birlikte ele alır.
Sahada atık kabul birimi, işleme alanı, geçici depolama, ayrıştırılmış atık, ürün ve bakiye atık alanlarının birbirinden anlaşılması beklenir. Tartı, stok, vardiya, sevk ve sistem kayıtları arasındaki farklar açıklanabildiğinde kütle dengesi yalnız bir tablo olmaktan çıkar ve fiilî prosesi destekler.
GFB ve Ek-3C dosyası lisans konusuna göre kurulur
Faaliyet ve kapasite Ek-1 veya Ek-2 yönünden incelendikten sonra tesiste gerekli çevre izinleri ve çevre lisansı konuları belirlenir. Ortak Ek-3A ve Ek-3B belgelerine ek olarak uygunluk, sigorta, ruhsat, teknik rapor, deneme üretimi veya başka konu belgeleri gerçek prosese göre ayrıca kontrol edilir.
GFB sonrası başvuru için Yönetmelikteki 180 takvim günlük süre korunur. Bu süre içinde saha düzeltmeleri, kayıt sistemi, ürün ve bakiye atık kanıtları ile lisans konusuna özgü Ek-3C belgesi aynı iş planında izlenir; tesis verisi olmadan genel bir belge listesi kesin sonuç olarak kullanılmaz.
BAŞVURU ÖNCESİ
Atık geri kazanım tesisi için ilk teknik veri seti
- Kabul edilen atıklar kodu, kaynağı, tehlikelilik durumu ve kabul kriteriyle tanımlı.
- Her atık akışında uygulanan işlem ve kullanılan ekipman ayrı gösteriliyor.
- Proses sonunda oluşan ürün veya malzeme ile bakiye atık birbirinden ayrılıyor.
- Tartı, stok, proses, sevk ve çevrim içi kayıtlar aynı dönemi açıklıyor.
- Kapasite raporu, yerleşim planı, ekipman listesi ve fiilî saha birbiriyle uyumlu.
- Ön işlem ve geri kazanım kolları aynı faaliyet gibi birleştirilmiyor.
- GFB ve Ek-3C belgeleri seçilen izin ve lisans konularına göre takvimlendiriliyor.
SIK SORULAN SORULAR
Kısa ve net cevaplar
Her plastik, cam veya ahşap atık işleyen tesis Ek-2 8.2.1 kapsamında mıdır?
Hayır. Atığın kodu ve tehlikelilik durumu, fiilî proses, kapasite, çıktının niteliği ve tesisteki diğer faaliyetler birlikte incelenir. Sektör veya makine adı tek başına kapsam sonucu vermez.
Kâğıt ve metal geri kazanımı da Ek-2 8.2.1 içinde midir?
Bakanlık kılavuzu kâğıt, metal, cüruf ve tufal geri kazanımını kapasiteye bağlı başka Ek-1 veya Ek-2 maddelerine yönlendirir. Doğru madde gerçek proses ve kapasite verisiyle ayrıca belirlenir.
Tesisiniz için uygulanabilir hale getirelim.
Faaliyet alanınızı, bulunduğunuz OSB/sanayi bölgesini ve mevcut belgelerinizi birlikte değerlendirir; ilk kontrol başlıklarını netleştiririz.
Tesis ön değerlendirmesi